AMD

AMD – zwyrodnienie plamki związane z wiekiem

AMD (Age-related Macular Degeneration) jest najczęstszą chorobą siatkówki oka powodującą utratę widzenia centralnego u osób po 50. roku życia. Szacuje się, że w Polsce na AMD cierpi ponad 1, 2 mln osób, a na świecie ponad 70 mln. Choroba ujawnia się zwykle ok. 50-60. roku życia, dotykając ok. 30% osób po siedemdziesiątce. Często pozostaje długo nierozpoznana, powodując nieodwracalne pogorszenie widzenia, a nawet utratę wzroku. Jak rozpoznać pierwsze objawy AMD i jak zahamować proces postępującego zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem?

AMD – co to jest?
Dno oka wyścieła siatkówka, składająca się z komórek wzrokowych. Najcenniejsze z nich, o największej rozdzielczości widzenia, są skupione na niewielkim obszarze znajdującym się w centralnej części siatkówki, na wprost źrenicy. To właśnie plamka. To dzięki niej widzimy wszystkie szczegóły i odróżniamy kolory. Umożliwia nam czytanie, oglądanie telewizji, rozpoznawanie twarzy czy jazdę samochodem. Plamka, aby dobrze funkcjonować, potrzebuje dużo energii w postaci tlenu, przenoszonego z krwią. Ponieważ jednak wraz z wiekiem pogarsza się krążenie, dochodzi do niedotlenienia plamki, wskutek czego ulega ona stopniowo procesom zanikowym, co na wpływ na ostrość widzenia. To właśnie typowe objawy AMD (Age-related Macular Degeneration), czyli zwyrodnienia plamki pojawiającego się wraz z wiekiem, które utrudnia czy wręcz uniemożliwia wykonywanie wielu codziennych czynności, takich jak czytanie czy oglądanie telewizji, a nieleczone może prowadzić do utraty wzroku.

AMD – objawy
Zmiany zwykle występują obustronnie, ale stopień ich zaawansowania może być różny. Zwyrodnienie plamki z reguły rozwija się nierównomiernie i początkowo wszystkie funkcje chorego oka może przejąć drugie oko. Z tego powodu choroba ta w początkowym stadium w wielu wypadkach pozostaje niewykryta. Pacjenci zgłaszają się na leczenie dopiero wtedy, gdy pojawiają się ewidentne trudności z czytaniem, pisaniem, oglądaniem telewizji czy prowadzeniem samochodu. Do typowych objawów AMD należą:

  • pogorszenie widzenia, zauważalne zwłaszcza przy czytaniu,
  • zniekształcone widzenie linii prostych,
  • rozmycie krawędzi oglądanych przedmiotów,
  • niewyraźne widzenie na wprost,
  • mroczki na środku pola widzenia,
  • widzenie wyblakłych, mniej nasyconych kolorów,
  • mogą również pojawić się zniekształcenia obrazu, np. kształtów przedmiotów.

Zwyrodnienie plamki występuję w dwóch postaciach:

  • Sucha postać AMD – dotyczy ok. 80-90% pacjentów. W tej postaci choroby dochodzi do postępującego zaniku nabłonka barwnikowego, obumierania komórek odpowiedzialnych za prawidłowe odbieranie wrażeń wzrokowych (fotoreceptorów) oraz coraz słabszego funkcjonowania siatkówki oka, a pogorszenie widzenia zachodzi powoli i stopniowo – przez wiele miesięcy, a nawet lat. Pod nabłonkiem siatkówki powstają druzy (złogi produktów przemiany materii siatkówki) – z czasem ich liczba zwiększa się, a one same rosną, co prowadzi do zaniku fotoreceptorów biorących udział w widzeniu.
  • Mokra (wysiękowa) postać AMD – choć dotyczy tylko ok. 10-15% pacjentów z AMD, to w prawie 90% jest przyczyną ślepoty wywołanej przez to schorzenie. Ta postać jest bardziej agresywna – choroba postępuje bardzo szybko i w wyniku uszkodzenia plamki objawia się nagłym pogorszeniem centralnego widzenia, które może nastąpić nawet w ciągu kilku dni. Ta postać AMD związana jest z reakcją obronną plamki żółtej na niedokrwienie i niedotlenienie – aby wyrównać niedostatek odżywienia, zaczyna ona produkować substancje powodujące wzrost naczyń krwionośnych (ich tworzenie zapewnia naczyniowy czynnik wzrostu, tzw. VEGF). Nowe naczynia powstają pod siatkówką, w błonie naczyniowej – mają one jednak cienkie, nieszczelne ścianki, co powoduje przeciekanie surowicy krwi i obrzęk siatkówki (stąd wrażenie falowania obrazu). Wskutek pękania naczyń dochodzi do rozlania krwi pod siatkówką i krwotoków (szara lub czarna plama w polu widzenia).

Test Amslera – jak wykonać?
Wczesne objawy AMD można wykryć wykonując (także samodzielnie w domu) test Amslera. Wykorzystuje się do tego planszę w kratkę o wielkości ok. 10×10 cm, z zaznaczonym centralnie czarnym punktem. Badanie przeprowadza się dla każdego oka osobno. Test Amslera pozwala także w warunkach domowych śledzić postęp zmian zwyrodnieniowych w oku. Jak go zrobić prawidłowo?

  • Jeśli korzystasz z okularów do czytania – załóż je.
  • Test wykonuj w dobrym oświetleniu.
  • Trzymaj kartkę w odległości ok. 40 cm od twarzy.
  • Zasłoń jedno oko, a drugim patrz w centralny punkt siatki (czarna kropka). Skoncentruj na nim wzrok.
  • Nie odrywając oka od tego punktu, oceń, jak widzisz linie tworzące kratkę.
  • Jeśli linie kratownicy są krzywe, pojawiają się plamy, zniekształcenia, a kwadraty mają różne kształty i wielkości – jak najszybciej zgłoś się do okulisty!
  • Wykonaj test dla każdego oka oddzielnie.

Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia AMD:

  • wiek po 60. roku życia,
  • uwarunkowania genetyczne (występowanie AMD w rodzinie),
  • palenie papierosów, zwiększone spożycie alkoholu,
  • płeć (częściej chorują kobiety),
  • rasa (osoby białej rasy chorują częściej),
  • kolor oczu (AMD występuje częściej u osób z niebieskim kolorem oczu, co tłumaczy się mniejszą ilością melaniny w siatkówce oczu o jasnych tęczówkach),
  • choroby ogólne, np. cukrzyca, nadciśnienie, wysoki cholesterol, otyłość, choroby serca i układu krążenia,
  • nadmierna ekspozycja oczu na słońce.

AMD – leczenie
Nieleczone AMD uszkadza plamkę i prowadzi do nieodwracalnego pogorszenia widzenia. Szybkie rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia może uratować Twój wzrok. Podstawowym krokiem jest wizyta u specjalisty chorób siatkówki, który po zastosowaniu najnowszych metod leczenia zatrzyma proces chorobowy oraz zapobiegnie dalszemu pogarszaniu się widzenia.

Pacjentom z AMD oraz profilaktycznie dla ochrony przed rozwojem tej choroby wraz z wiekiem zaleca się zdrowy tryb życia (rzucenie palenia, zdrowa dieta, regularny wysiłek fizyczny) oraz suplementację luteiny, zeaksantyny (a więc antyoksydantów), kwasów omega-3, witamin C i E, cynku i selenu. Bardzo ważne jest też stałe monitorowanie choroby i regularne wizyty u okulisty, aby nie doszło do przejścia postaci suchej AMD w wysiękową.

Z metod okulistycznych w klinice Mega-lens stosujemy:

  • Mikropulsacyjny laser żółty Supra Skan 577 nm – to najbardziej nowoczesna i bezpieczna metoda leczenia plamki, której zaletą jest brak uszkodzeń w obrębie tkanek. Laser żółty może być bezpiecznie stosowany w miejscu odpowiedzialnym za najlepsze widzenie, a więc w plamce. Energia lasera dostarczana jest technologią mikropulsacyjną, która chroni plamkę i pozwala na precyzyjną kontrolę wiązki podczas fotokoagulacji, dzięki czemu nie uszkadza siatkówki. Zabiegi są skuteczne, bezbolesne, krótkie i w pełni bezpieczne. Laser poprawia funkcję nabłonka barwnikowego siatkówki i zmienia metabolizm komórkowy, co prowadzi do spadku wytwarzania VEGF-ów i zmniejsza obrzęk w miejscu odpowiedzialnym za najlepsze widzenie. Dzięki zastosowaniu metody lasera mikropulsacyjnego chorzy na AMD mają szanse na spowolnienie, a nawet częściowe cofnięcie zmian degeneracyjnych. W przyszłości może ich to uchronić przed wystąpieniem wysiękowej postaci AMD. Zabieg są powtarzane co kilka miesięcy.
  • Leki anty-VEGF podawane w postaci iniekcji doszklistkowych – są stosowane w leczeniu wysiękowej postaci AMD, hamując rozwój nieprawidłowych naczyń krwionośnych. Terapia anty-VEGF pozwala zahamować rozwój AMD, a w niektórych przypadkach uzyskać poprawę widzenia. W ośrodku Mega-Lens stosujemy nowoczesne preparaty do iniekcji:.
    – Eylea (aflibercept) – dawkowanie rozpoczyna się od jednego wstrzyknięcia na miesiąc w trzech kolejnych dawkach, a następnie podaje się jedno wstrzyknięcie co dwa miesiące. Po roku stosowania harmonogram wstrzyknięć powinien być określony przez lekarza prowadzącego.
    – Lucentis (ranibizumab) – zastrzyki podawane są, co miesiąc i kontynuowane do czasu stabilizacji ostrości wzroku. Istotną poprawę widzenia zanotowano u 30 % osób przyjmujących Lucentis.
    – Avastin (bewacyzumab) – rozpoczyna się zwykle od wykonania serii 3 zastrzyków w odstępie 4 do 5 tygodni. Następnie terapię kontynuuje się w zależności od stanu miejscowego.
    – Beovu (brolucizumab) – najnowszy lek przeciwobrzękowy wprowadzony do leczenia chorób plamki

Chorzy na AMD leczeni preparatami anty-VEGF powinni co miesiąc wykonywać kontrolne badania ostrości wzroku i OCT. Leczenie AMD może być wznawiane, gdy wynik badania kontrolnego wykaże ponowne pogorszenie widzenia.

Zapraszamy do

Centrum Wczesnej Diagnostyki i Leczenia Jaskry oraz Chorób Siatkówki
MEGA-LENS

ul. Puławska 111 A
02-707 Warszawa
22 114 00 11
22 114 01 11

Umów wizytę, napisz wiadomość

Zapraszamy do kontaktu