Odwarstwienie siatkówki

Za komorą ciała szklistego (w oku) znajduje się siatkówka. To najbardziej wewnętrzna struktura tylnego segmentu oka, która jest wysoce wrażliwa na światło i składa się z wielu różnych warstw. Jest odpowiedzialna za widzenie, zawiera pręciki i czopki.
Ciało szkliste składa się z przezroczystej, galerowa tej masy. W wyniku starzenia (szczególnie u osób z krótkowzrocznością) ciało szkliste ulega obkurczeniu i odłączeniu od siatkówki. Ten fizjologiczny proces odłączania się ciała szklistego może u niektórych osób prowadzić do powikłań. W miejscach, w których kurczące się i odłączające od siatkówki ciało szkliste silniej przylega do niej, mogą powstać przedarcia i otwory.
Pojawienie się „błysków” , „mętów” w oku, nagły ubytek w polu widzenia w postaci cienia bądź zasłony mogą być objawem przedarcia, odwarstwienia siatkówki. Takie objawy wymagają konsultacji z lekarzem okulistą. W trakcie badania może on zidentyfikować otwory, przedarcia i odwarstwienie. U pacjentów np. zaćmą , u których obejrzenie siatkówki jest utrudnione wykonuje się badanie diagnostyczne USG.

 

Zebrany wywiad i przeprowadzone badania pozwalają na postawienie diagnozy i rozpoczęcie odpowiedniego leczenia.

 

Do grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia odwarstwienia siatkówki zaliczamy pacjentów:

 

  • z krótkowzrocznością, zwłaszcza dużą krótkowzrocznością tj. >-6D
  • przebyte okulistyczne zabiegi chirurgiczne,
  • u których odwarstwienie wystąpiło w drugim oku,
  • po urazie głowy lub gałki ocznej,
  • dodatni wywiad rodzinny,
  • z chorobami, takimi jak: zespół Marfana, Ehlersa i Danlosa, zespół Sticklera, homcystynuria i inne

 

Pacjenci znajdujący się w grupie ryzyka powinni częściej niż pozostali kontrolować swój wzrok u specjalisty. Nie wszystkie otwory w siatkówce prowadzą do jej odwarstwienia. Większość z nich przyparta do podłoża przez prawidłowe ciało szkliste, ulega samo zamknięciu i otoczona

 

Główną metodą profilaktyczną jest laserowa fotokoagulacja. Dzięki energii cieplnej lasera dochodzi wytworzenia blizny miedzy nabłonkiem barwnikowym a częścią wzrokową siatkówki. Koagulacja jest możliwa do wykonania wtedy, gdy siatkówka przelega do nabłonka barwnikowego. W przypadkach, w których fotokoagulacja jest technicznie trudna lub niemożliwa, ten sam elekt można osiągnąć stosując ogniskowe przymrażanie.

 

Odwarstwienie siatkówki otworopochodne – jest nazywane również „samoistnym”, w odróżnieniu od odwarstwienia spowodowanego innymi przyczynami, jak np. wysięk zapalny czy guz nowotworowy (odwarstwienie wtórne), lub wywołanego przez zmiany proliferacyjne w ciele szklistym, odciągające siatkówkę od podłoża (odwarstwienie trakcyjne).

 

Leczenie przedarciowego odwarstwienia siatkówki jest wyłącznie chirurgiczne. Celem jego jest zamknięcie otworu (lub otworów) w siatkówce, a więc usunięcia przyczyny odwarstwienia. Cel ten osiąga się przez:

 

  • znalezienie wszystkich przedarć i otworów siatkówki,
  • zbliżenie odwarstwionej siatkówki do podłoża o otoczenia brzegów przedarcia pasmem ognisk koagulacji.
    Można to osiągnąć poprze:
  • plomby zewnętrzne – wszczepy mające postać gąbki lub taśmy silikonowej
  • tamponadę wewnętrzną – polega na wprowadzeniu do komory szklistej materiału gazowego lub płynnego
  • witrektomia – która umożliwia usunięcie nieprzejrzystego ciała szklistego, uwolnienie siatkówki od pociągających ją pasm i przedsiatkówkowych błon proliferacyjnych, a także wytworzenie przestrzeni dla tamponady wewnętrznej.
  • Efektywność tym większa, im wcześniej zostało zastosowane – niewielkiego stopnia odwarstwienie łączy się ze znacznie lepszym rokowaniem niż to, które objęło plamkę i centralną część siatkówki.